Ел саен Анатолий Гералевичның эшләнмәләрен күрү өчен дөньяның төрле почмакларыннан хезмәттәшләре, журналистлар һәм телевизион компанияләр киләләр. Шул көннәрдә Карлыман станциясендә урнашкан инновацион остаханәдә хәвефсез очу аппаратлары, җыелмалы тентлы япмалар, экзоскелетлар, кояш коллекторлары һәм башка бик күп әйберләр уйланыла. Биредә Бөтенрусия уйлап табучылар җәмгыятенең Үзәк Советы рәисе Антон Анатольевич Ищенко һәм Бөтенрусия уйлап табучылар җәмгыятенең Башкортстандагы төбәк оешмасы рәисе Равил Миргасим улы Әхмәтшин булып китте. Алар Анатолий Гералевичның уйлап тапкан әйберләре белән танышты.
- Анатолий Жуковның иҗади остаханәсендә кызыклы һәм файдалы әйберләрдән күзләр камаша. Биредә яңа эллип канат рәвешендәге хәвефсез дельтаплан, сазлыкта йөри ала торган техника, аякларны өскә күтәреп, умыртка баганасын тарттыру өчен тренажер, тиз сүтеп-җыела торган патентлы конструкция, электр уты һәм двигательләр файдаланмый гына кешене күтәрә торган уникаль лифт та бар. Анатолий – экзоскелет та уйлап тапкан, аңа патентны ул 80нче еллар азагында ук алган. Ә ул тагы әллә нинди идеяләр белән яна. Менә шундый иҗади дәрт белән яшәгән ныклы иңнәргә Русия таяна ала да инде, - ди Антон Анатольевич.
Уйлап табучы әйтүенчә, транспорт, торак, биналарны җылыту өлкәсендә аның идеяләре күп әле, аларның барсын да гамәлгә ашыру өчен Анатолий Гералевич 200 яшькә кадәр яшәргә җыена. Шуның өчен дә ул сәламәт тормыш алып бара: физик күнекмәләр ясый, тәнен чыныктыра. 20 елдан артык вегетарианец булып тора, ун елга якын азыкларны чи килеш ашый, бары тик үз бакчасында үстерелгән яшелчә һәм җиләк-җимешләр белән генә туклана. Тоз һәм шикәр бөтенләй кулланмый, салкын су эчә. Мондый яшәү рәвеше алып барган 66 яшьлек ир үзен 25 яшьлек итеп хис итә.
Хәзер ул Равил Миргасим улы Әхмәтшин белән бергәләп көнкүрештә кулланыла торган электр энергиясе генераторы өстендә эшли. Ул йорт хуҗалыгын тулысынча ток белән тәэмин итәргә мөмкинлек бирәчәк; шулай ук эллипс канатлы һәм вертикаль күтәрелүче җиңел самолет һәм башка аппаратлар өстендә эшли.
- Вертикаль күтәрелүче боҗра канатлы гибридлы “Элолёт” очу аппараты (винтокрыл) вертолёт, самолёт, автожир, экраноплан, һава мендәре аппараты үзенчәлекләрен берләштерә. Якын киләчәктә мондый очу аппаратлары пилотсыз режимда очачак, теләсә-кайсы ихатадан, түбәдән, корабль палубасыннан урыннан очып китә һәм килеп утыра алачак, хәтта автомобильне дә алмаштыра алачак, дип уйлыйм. Вертолёттан аермалы буларак, бу гибрид очу аппараты шактый экономияле, двигатель сүнгән очракта да, арытабан нишләргә кирәклеген җиңел планлаштыра ала. Аның фюзеляжы, өстән караганда эллипс рәвешендәге боҗралы канаты, вертикаль күтәрелеп китү һәм төшү өчен фюзеляжның уң һәм сул ягында канат яссылыгында урнашкан горизонталь очыш өчен һава винты бар.
Очкан вакытта күтәрү винтлары хәрәкәткә китерелә. Очып китеп, тиешле биеклек җыйганнан соң, маршлы һава винты кабына һәм очу аппараты горизонталь тизлек җыя, күтәренке винтлар шул вакытта туктый һәм ул канатның күтәренке көче һәм марш винтының тарту көче исәбенә оча. Очу аппаратын утыртканда винтлар хәрәкәткә китерелә, ә маршлы һава винты сүндерелә. Аппарат вертикаль килеп утыра, - ди уйлап табучы.
Нигезен самолет канаты тибындагы гамәлдәге гибрид очу аппаратыннан аермалы буларак, боҗралы винтокрыл бик күп өстенлекләргә ия, шуларның берсе – хәвефсезлек. Үзенең очу аппаратын эшләгән һәм сынаган вакытта Анатолий Жуков берничә тапкыр егылган, сөякларен сындырган, гипста йөрегән, ләкин алдына куйган максатыннан беркайчан да чигенмәгән. Сынаулар һәм модификация нәтиҗәсендә боҗралы форманың концепциясен эшләгән, ул бәйләнгән вакытта штопорга төшми, ә акрын гына тизлектә очуын дәвам итә. Анатолий Гералевичның сүзләренә караганда, бу очу аппаратының тәҗрибә үрнәген эшләү өчен күп вакыт һәм акча таләп ителә. Киләчәктә бу идея белән кызыксынган инвестор табылыр, дип өмет итә.
- Шулай ук канатның эшләү ысулын уйлап таптым. Канатның хәрәкәте кошларныкына караганда яхшырак булсын өчен озак кына уйларга туры килде. Канат өскә табан хәрәкәт иткәндә азрак каршылык белән кабырга ярдәмендә баруын, аннары һаваны тартып алып, астына кертә алуын уйлап таптым. Мондый траекторияне проектладым. Шул ук вакытта канат киресенчә җил тегермәне сыйфатында да эшли ала. Аннары бу канатның яңа траекториясен тормышка ашырырга мөмкинлек бирә торган механизмнар турында уйлап, аларның берничә модификациясен эшләдем. Аларны тимердән ясап, җил тегермәне сыйфатында сынап карадым. Барсы да эшли. Оптималь үрнәккә чыгу өчен алда бик күп тикшерүләр үткәрәсе һәм эшләнмәләр ясыйсы бар. Тикшерүләр һәм модификацияләр өчен бу үзе бер юнәлеш, зур индустрия, дип уйлыйм. Әле бу башы гына, - ди Анатолий Жуков. (Бу конструкциянең фоторәсемен хәзергә гәзит битләрендә бирә алмыйбыз, чөнки автор аңа патент алмаган әле).
Анатолий Гералевичның дельталёт очучысы таныклыгы бар, ул 1976 елның җәендә үк оча башлаган. Кызганычка каршы, аңа рөхсәт документларынан һәм ел саен үзенең очу аппаратына сертификация алу кебек катлаулы процедуралар үткәрүдән башка очуны тыялар. Шулай ук уйлап табучының кешелек тарафыннан таләп ителгән эшләнмәләре өчен салым түләтүләре кәефен кыра. Мәсәлән, үз куллары белән ясалган дельталет өчен ул артык коэффицент белән транспорт салымы түли.
Киләчәктә уйлап табучыларның транспорт чараларына ниндидер өстенлекләр булыр дип өмет итә. Чөнки аның идеяләре бик күп, һәм гомеренең күп өлешен Анатолий Гералевич авиациягә һәм эшләнмәләргә багышлаган. Ул бик күп файдалы модельләр уйлап тапкан, 13 патенты, уйлап табуларга авторлык таныклыклары (СССРда уйлап табуларга авторлык хокукларын раслаучы докумынты) бар һәм ул ирешелгәннәр белән генә тукталып калырган җыенмый.
Анатолий Жуков әйтүенчә, ул үзе уйлап тапкан һәм гамәлгә ашырылган әйберләрен кешелеккә мирас буларак калдырырга тели. Аңа ныклы сәламәтлек һәм һәм уй-хыялларының уңышлы тормышка ашуын телибез.
Милена ФӘЙЗУЛЛИНА.